การล้าง ทำความสอาดระบบท่อโดยการ Pigging
Pigging in Piping เป็นกระบวนการทำความสะอาด ตรวจสอบ และปกป้องอันตรายที่จะเกิดจากระบบท่อส่ง ใช้กันอย่างแพร่หลายในอุตสาหกรรมน้ำมันและก๊าซ ปิโตรเคมี อาหารและเครื่องดื่ม เคมีภัณฑ์ และระบบขนส่งของเหลว
Pigging เป็นการนำอุปกรณ์ที่เรียกว่า “Pig” ใส่เข้าไปล้างท่อ โดยใช้แรงดันของของไหลให้ผลัก Pig ให้เคลื่อนที่ไปในท่อ แปลงที่ติดไปตัว Pig จะทำความสะอาด ตรวจสอบ หรือทำภารกิจอื่น ๆ
ชื่อเรียกของอุปกรณ์ Pig มีมาตั้งแต่อดีต เนื่องจากการทำ Pigging จะเกิดเสียงเสียดสีกับท่อคล้ายเสียงหมู
ส่วนประกอบของระบบ Pigging
Pig Launcher
จุดส่ง Pig เข้าท่อ เป็นภาชนะที่ใช้ใส่ Pig ก่อนเริ่มทำงาน มีหน้าที่
- เปิดฝา
- ใส่ Pig
- ปิดฝา
- อัดแรงดัน
- ส่ง Pig เข้าสู่ท่อ
Pig
ตัว Pig คืออุปกรณ์ที่เคลื่อนที่ภายในท่อ ติดตั้งอุปกรณ์หลายอย่าง เพื่อทำหน้าที่ต่างๆกัน เช่น• ทำความสะอาด
• แยกของเหลวต่างชนิด
• ตรวจสอบท่อ
• วัดความหนาท่อ
• เก็บข้อมูล
Pig จะมีขนาดใกล้เคียงกับเส้นผ่านศูนย์กลางภายในของท่อ เพื่อให้สัมผัสผิวได้ทำความสอาดท่อได้อย่างมีประสิทธิผล
ของใหลในท่อ
คือของไหลในท่อ จะใช้เป็นตัวพา Pig ใหลไปในระบบท่อ เช่น
• น้ำมันดิบ
• น้ำมันสำเร็จรูป
• ก๊าซธรรมชาติ
• น้ำ
• สารเคมี
• ผลิตภัณฑ์อาหารเหลว
ของไหลนี้เองจะเป็นแรงผลักให้ Pig เคลื่อนที่ไปข้างหน้า เพื่อทำหน้าที่
Pig Receive
เมื่อ Pig เดินทางถึงปลายทาง จะเข้าสู่ Pig Receiver เพื่อให้สามารถนำ Pig ออกจากระบบได้อย่างปลอดภัย
การทำงานของการ Pigging
Insert Pig
นำ Pig ใส่ใน Pig Launcher
Seal & Pressurize
ปิดฝา เพิ่มแรงดัน เพื่อเตรียมส่ง Pig
Pig Travel
เปิดวาล์ว แรงดันของของไหลในท่อ จะผลัก Pig ให้เคลื่อนที่ผ่านท่อ ในระหว่างทาง Pig จะทำหน้าที่ตามที่ออกแบบไว้ เช่น ขูดคราบหรือเก็บข้อมูล
Pig Received
Pig เดินทางถึง Pig Receiver ตัว Pig จะถูกดักไว้
Pig Removed
ทำการลดแรงดันแล้ว เปิดฝา นำตัว Pig ออก ทำการตรวจสอบสภาพก่อนนำกลับมาใช้งานอีกครั้ง
ประเภทของ Pig ได้แก่
Foam Pig
ใช้โฟมเป็นวัสดุหลักของ Pig ใช้สำหรับ
- ไล่น้ำออกจากท่อ
- อบแห้งท่อ
- ทำความสะอาดเบื้องต้น
ข้อดี
- นุ่ม
- ผ่านข้องอได้ดี
- ราคาถูก
Cup Pig
มีแผ่นยาง (Cup) ติดทีตัว Pig เพื่อทำหน้าที่แยกสารไม่ให้ปะปนกัน
- ซีลของไหล
- แยกผลิตภัณฑ์สองชนิด
เช่น ส่งน้ำมันเบนซิน ต่อด้วย ดีเซล Pig จะช่วยแยกไม่ให้ของเหลวทั้งสองชนิดผสมกันมากเกินไป
Scraper Pig
มีใบขูด ใช้สำหรับ
- ขูดคราบ
- สนิม
- ขี้ผึ้ง (Wax)
- ตะกรัน
เหมาะกับงานทำความสะอาดท่อที่มีคราบกาะแน่น หนา เหนียว
Magnetic Pig
Pig ติดแม่เหล็ก เพื่อใช้เก็บเศษวัสดุ เช่น
- เศษโลหะ
- ผงเหล็ก
- สนิม
ช่วยลดการสึกหรอของอุปกรณ์ปลายทางของระบบท่อ
Intelligent Pig หรือ Smart Pig
เป็น Pig ที่มีระบบอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ติดตั้งภายในตัว เช่น
- Ultrasonic Sensor
- Magnetic Flux Leakage (MFL)
- Inertial Measurement Unit (IMU)
- Data Logger
- Battery
ใช้เพื่อตรวจสอบภายในระบบท่อ เช่น
- ความหนาท่อ
- การกัดกร่อน
- รอยแตกร้าว
- การโก่งตัวของท่อ
- ตำแหน่งเชื่อม
- ความกลมของท่อ
ซึ่งข้อมูลที่ได้จะถูกนำไปวิเคราะห์เพื่อวางแผนซ่อมบำรุงก่อนเกิดความเสียหาย
ประโยชน์ของการ Pigging
รักษาความปลอดภัยในการใช้งาน
เพิ่มความปลอดภัยของระบบท่อ ลดความเสี่ยงจากการอุดตันหรือการรั่วไหล
ทำความสอาดได้ดี สามารจะนำสารกลับคืนได้
ทำความสะอาดท่อได้อย่างมีประสิทธิภาพ และช่วยกู้คืนผลิตภัณฑ์ที่ค้างอยู่ในท่อ
อาจมีของใหลค้างอยู่มาก Pig สามารถดันน้ำมันออกมาได้เกือบทั้งหมด
สามารถตรวจสอบความเสียหายตั้งแต่ต้น
ตรวจพบปัญหาได้ตั้งแต่ระยะแรกๆ ก่อนจะเกิด
- ท่อแตก
- รอยกัดกร่อน แตกร้าว
- รั่ว
- ระเบิด
สามารลดการหยุดเครื่องและค่าบำรุงรักษา
ลดเวลาหยุดระบบ ลดค่าใช้จ่ายในการซ่อมบำรุง เพราะสามารถวางแผนการซ่อมได้ล่วงหน้า
เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เพราะช่วยลดการสูญเสียของผลิตภัณฑ์ ลดของเสีย และลดโอกาสการรั่วไหลสู่ธรรมชาติ
การใช้งานจริง
| อุตสาหกรรม | วัตถุประสงค์ |
| น้ำมันและก๊าซ | ทำความสะอาดท่อส่งน้ำมันและก๊าซ |
| ปิโตรเคมี | แยกผลิตภัณฑ์แต่ละชนิดในท่อเดียวกัน |
| อาหารและเครื่องดื่ม | ทำความสะอาดท่อและกู้คืนผลิตภัณฑ์ เช่น นม น้ำผลไม้ ซอส |
| เคมีภัณฑ์ | ลดการปนเปื้อนระหว่างสารเคมีแต่ละชนิด |
| ระบบประปา | ทำความสะอาดและตรวจสอบท่อส่งน้ำ |
แม้ว่าการ Pigging จะมีประโยชน์มาก แต่ก็มีข้อจำกัด และอันตรายที่ต้องพิจารณา เช่น
- ท่อต้องออกแบบให้รองรับ มี Pig Launcher และ Pig Receiver รวมถึงวาล์วและข้องอที่เหมาะสม
- ต้องควบคุมความเร็วของ Pig ไม่ให้ช้าหรือเร็วเกินไป เพราะอาจทำความสะอาดได้ไม่ดีหรือเกิดแรงกระแทกเมื่อถึงปลายทาง
- ต้องเลือกชนิดของ Pig ให้เหมาะกับงาน เช่น งานทำความสะอาด งานแยกผลิตภัณฑ์ หรืองานตรวจสอบ
การใช้ Pig อัจฉริยะอย่างแพร่หลายในการตรวจสอบท่อส่งระยะไกลหลายร้อยกิโลเมตร โดยสามารถตรวจจับรอยกัดกร่อน การสูญเสียความหนาของผนังท่อ รอยเชื่อมที่ผิดปกติ และการเสียรูปของท่อได้โดย ไม่ต้องขุดหรือรื้อท่อขึ้นมาตรวจสอบ ทำให้เป็นหนึ่งในเครื่องมือสำคัญของการบำรุงรักษาเชิงคาดการณ์ (Predictive Maintenance) และทำให้มีความแน่ใจในความสมบูรณ์ของระบบท่อ (Pipeline Integrity)
