ถังพักไอน้ำของหม้อไอน้ำ
Steam Drum หรือ ถังพักและแยกไอน้ำ เป็นภาชนะรับความดันรูปทรงกระบอกมาตรฐาน ซึ่งติดตั้งอยู่บริเวณด้านบนของ หม้อไอน้ำแบบท่อน้ำ (Water-Tube Boiler) โดยทำหน้าที่เป็น ตัวแยกเฟส (Phase Separator) เพื่อแยกน้ำออกจากส่วนผสมของน้ำและไอน้ำ ทำหน้าที่เก็บไอน้ำอิ่มตัว (Saturated Steam) เป็นตัวช่วยรักษาสมดุลทางความร้อน และเป็นตำแหน่งหลักสำหรับการควบคุมและปรับปรุงคุณภาพน้ำในหม้อไอน้ำ
หน้าที่หลัก
- การแยกเฟส (Phase Separation) แยกไอน้ำออกจากส่วนผสมของน้ำและไอน้ำที่ไหลขึ้นมาจาก ท่อไรเซอร์ (Riser Tubes) โดยใช้ชุดอุปกรณ์แยกภายใน เช่น แผ่นดักไอน้ำ (Scrubbers) หรือ ไซโคลน (Cyclones)
- การจ่ายไอน้ำ (Steam Supply) จ่าย ไอน้ำอิ่มตัวที่สะอาดและแห้ง (Clean, Dry, Saturated Steam) ไปยังอุปกรณ์ปลายทาง เช่น เครื่องทำไอน้ำร้อนยวดยิ่ง (Superheater) หรือ กังหันไอน้ำ (Steam Turbine) เพื่อป้องกันความเสียหายจากน้ำหรือการพาน้ำติดไปกับไอน้ำ (Carryover)
- ถังสำรองน้ำ (Water Reservoir) รักษาปริมาณน้ำสำรองภายในถัง เพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงของโหลดในช่วงเวลาสั้น ๆ และช่วยให้การไหลเวียนของน้ำตามธรรมชาติ (Natural Circulation) ผ่าน ท่อดาวน์คอมเมอร์ (Downcomer Tubes) สามารถดำเนินไปได้อย่างต่อเนื่อง
- การปรับปรุงและควบคุมคุณภาพน้ำ (Water Treatment) เป็นจุดสำหรับเติมสารเคมีลงในน้ำหม้อไอน้ำ รวมถึงรองรับการ ระบายน้ำทิ้ง (Blowdown) แบบต่อเนื่องหรือเป็นช่วง ๆ เพื่อควบคุม ของแข็งที่ละลายอยู่ทั้งหมด (Total Dissolved Solids: TDS) และสิ่งเจือปนต่าง ๆ
หลักการทำงาน
- น้ำจะได้รับความร้อนภายในท่อของหม้อไอน้ำ ทำให้น้ำบางส่วนเปลี่ยนสถานะกลายเป็นไอน้ำ
- เนื่องจากไอน้ำมีความหนาแน่นต่ำกว่าน้ำ ส่วนผสมของน้ำและไอน้ำจึงลอยตัวขึ้นไปยัง Steam Drum ที่อยู่ด้านบน
- แผ่นกั้นภายในถัง (Baffles) และอุปกรณ์แยกไอน้ำ (Separators) จะช่วยดักจับหยดน้ำ ทำให้ไอน้ำที่แห้งสามารถไหลออกทางด้านบนของถังได้
ส่วนประกอบหลักของ Steam Drum ซึ่งเป็นอุปกรณ์สำคัญในระบบหม้อไอน้ำ (Boiler)
• Steam Drum – จัดเก็บและแยกไอน้ำออกจากน้ำ รักษาคุณภาพไอน้ำ
• Steam Outlet – ทางออกของไอน้ำอิ่มตัวไปยัง Superheater หรือสายส่งไอน้ำหลัก
• Feed Water Inlet – ทางเข้าของน้ำป้อนที่ผ่านการอุ่นจาก Economizer
• Mud Drum Outlet (Downcomer) – ท่อส่งน้ำลงไปยัง Mud Drum เพื่อหมุนเวียนเข้าท่อของเตา
• Safety Valve – ระบายความดันส่วนเกินเพื่อป้องกันอันตรายต่อถังและหม้อไอน้ำ
• Pressure Gauge – แสดงค่าความดันภายในถัง
• Level Gauge (LL & HL) – แสดงระดับน้ำต่ำสุดและสูงสุดภายในถัง
• Manhole (Inspection) – ช่องสำหรับเข้าตรวจสอบและทำความสะอาดภายใน
• Blowdown Valve – ใช้ระบายตะกอนและสิ่งสกปรกออกจากถัง
• Support Saddle – ฐานรองรับและยึดตำแหน่งของถังพร้อมรับน้ำหนัก
จุดสำคัญที่ผู้ปฏิบัติงานต้องดูแล
- ควบคุมระดับน้ำให้อยู่ในช่วงปกติ ตรวจสอบเกจวัดระดับสม่ำเสมอ และมีสัญญาณเตือนเมื่อระดับผิดปกติ
- ตรวจสอบความดันไอน้ำ บำรุงรักษาเกจวัดความดัน และตรวจสอบวาล์วนิรภัยให้ทำงานถูกต้อง
- ดูแลการไหลของน้ำป้อนให้ต่อเนื่อง ตรวจสอบเกจวัดระดับน้ำ และสังเกตเสียงผิดปกติที่อาจเกิดจากการรั่วไหล
- ทำการ Blowdown ตามตารางเวลาเพื่อกำจัดตะกอนและสิ่งเจือปน
- ตรวจสอบการรั่วไหล การกัดกร่อน และความสั่นสะเทือนผิดปกติของถังและอุปกรณ์ประกอบ
- ปฏิบัติตามระบบ Lockout-Tagout (LOTO) และสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) เสมอ
